Servisiranje javnog duga

Konverzija deviznih štednih uloga građana u obveznice Republike Srbije

Novi zakon kojim se reguliše izmirenje obaveza prema građanima po osnovu devizne štednje – Zakon o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po osnovu devizne štednje građana (''Službeni list SRJ'', br. 36/2002) – stupio je na snagu 4. jula 2002. godine.

Tim zakonom propisana je obavezna konverzija deviznih štednih uloga građana u obveznice Republike Srbije i Republike Crne Gore – srazmerno visini devizne štednje građana čije je prebivalište na teritoriji tih republika.

Republika Srbija je za izmirenje obaveza utvrđenih tim zakonom emitovala obveznice Republike Srbije – 19. avgusta 2002. godine, na osnovu Odluke o emisiji obveznica Republike Srbije za izmirenje obaveza po osnovu devizne štednje građana ("Službeni glasnik RS", br. 48/2002 i br. 56/2002)

Konverziju deviznih štednih uloga u obveznice Republike Srbije vrše banke kod kojih je položena devizna štednja, odnosno Eurobank EFG Štedionica a.d. Beograd, ranije Nacionalna štedionica banka a.d. Beograd, za banke u stečaju i likvidaciji. Banke vrše konverziju tako što na devizne štedne uloge obračunavaju i pripisuju kamatu po stopi od 2% godišnje do dana konverzije – 19. avgusta 2002. godine, taj iznos preračunavaju u evre po srednjem kursu koji važi na dan konverzije i utvrđuju pravo na obveznice Republike Srbije serije A koje dospevaju u periodu od 2002. do 2016. godine.

Vrednost izvršene konverzije evidentira se u štednim knjižicama, a deviznom štediši se o tome uručuje potvrda i istovremeno otvara račun hartija od vrednosti – kao podračun računa hartija od vrednosti banke koji se vodi u Centralnom registru.

Konverzija se vrši po pojedinačnom štednom ulogu, a ako devizni štediša raspolaže sa više štednih uloga, potvrda se izdaje na ukupan iznos konvertovane devizne štednje u obveznice, zbirno po svim štednim ulozima.

Ako su vlasnici deviznih štednih uloga deviznu štednju stekli na osnovu pravosnažnog rešenja o nasleđivanju – pravo na isplatu pripadajućih godišnjih iznosa rata ostvaruju srazmerno visini svog naslednog dela.

Karakteristike obveznica Republike Srbije

Obveznice glase na ime i prenosive su, izdaju se u nematerijalnom obliku (elektronski zapisi), u seriji A bez kupona, sa rokovima dospeća svakog 31. maja u periodu od 2003. do 2016. godine, osim za 2002. godinu, koje su dospele 26. avgusta 2002. godine.

Obaveze po obveznicama po jednom deviznom štednom ulogu izvršavaju se sledećom dinamikom:

• obveznice serije A 2002 – u visini do 276,10 evra,
• obveznice serije A 2003 – u visini do 380 evra,
• obveznice serije A 2004 – u visini do 530 evra.

Preostali iznos obaveza prema deviznim štedišama isplaćuje se u 12 godišnjih rata koje rastu po stopi geometrijske progresije od 10% i dospevaju svakog 31. maja u periodu od 2005. do 2016. godine, a izračunavaju se koeficijentima utvrđenim članom 4. Zakona, s tim što iznos godišnje rate ne može biti manji od 500 evra.

Štedišama koji nisu podigli dospele rate za 2000. i 2001. godinu iznos obveznice serije A 2002 koja je dospela 26. avgusta 2002. godine uvećava se za iznos neisplaćene devizne štednje, a najviše do 301,66 evra po tom osnovu (i to za 2000. godinu do 76,69 evra i za 2001. godinu 224,97 evra po jednom deviznom štednom ulogu). Banke isplatu vrše u evrima, odnosno na zahtev štediša u dinarima po kupovnom kursu na dan isplate.

Donosiocu obveznice SR Jugoslavije serije A 2002 koja je dospela 31. maja 2002. godine banke isplatu vrše – u evrima ili na zahtev donosioca u dinarima po zvaničnom srednjem kursu na dan isplate.

Promet obveznica je slobodan i oslobođen poreza na promet, provizije na platni promet, poreza na kapitalnu dobit, poreza na finansijske transakcije, kao i drugih poreza (član 9. Zakona).

Vlasnik obveznice u rokovima njihovog dospeća može koristiti za plaćanje poreza na promet, akciza, poreza na imovinu, poreza na dohodak građana i poreza na dobit korporacija.

Inicijalni vlasnik obveznica – štediša čija je štednja konvertovana u obveznice Republike Srbije može za sebe i članove svoje uže porodice (bračni drug, roditelji, deca, braća i sestre) koristiti obveznice i pre rokova njihovog dospeća uz diskont po kamatnoj stopi od 2% godišnje, u skladu sa članom 14. Zakona i to za plaćanje: troškova nabavke lekova, ortopedskih pomagala i sprava u zemlji i inostranstvu, troškova lečenja u zemlji i inostranstvu, kao i troškova sahrane i prenosa posmrtnih ostataka iz inostranstva, na osnovu Odluke o korišćenju obveznica Republike Srbije po osnovu devizne štednje građana pre roka dospeća radi plaćanja određenih troškova ("Službeni glasnik RS" br. 50/2002 i br. 56/2002)

Navedene troškove, takođe, pod istim uslovima, a na osnovu člana 13. Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke AD Beograd, u likvidaciji i  po deviznim sredstvima građana položenim kod Banke privatne provrede Crne Gore DD Podgorica ("Službeni list SRJ", br. 36/2002), obveznicama pre roka dospeća, mogu plaćati vlasnici obveznica Republike Srbije, emitovanih po osnovu deviznih depozita položenih kod tih banaka."

Zahtev za plaćanje tih troškova, sa originalnom propisanom dokumentacijom, podnosi se banci kod koje je otvoren račun hartija od vrednosti u Centralnom registru.

Takođe, vlasnik obveznica može obveznice koristiti i pre rokova njihovog dospeća za:

1) kupovinu akcija preduzeća u procesu svojinske transformacije,
2) kupovinu akcija ovlašćenih banaka,
3) kupovinu stanova, stambenih objekata, poslovnog prostora,
    zemljišta i druge imovine u državnoj svojini.

Vlasnici obveznica serija A i B emitovanih u skladu sa Odlukom o emisiji obveznica Savezne Republike Jugoslavije za izmirenje obaveza po osnovu devizne štednje građana (''Službeni list SRJ'', br. 4/2001, 6/2001 i 27/2001) ostvaruju prava koja su utvrđena tim obveznicama i mogu ih zameniti u obveznice Republike Srbije.