Osnivanje i izdavanje dozvole za rad banaka

Osnivanje banke, uključujući postupak izdavanja preliminarnog odobrenja za osnivanje i dozvole za rad banke, detaljnije je regulisano sledećim propisima:

• Zakonom o bankama („Službeni glasnik RS“, br. 107/2005 i 91/2010), i
• Odlukom o sprovođenju odredaba Zakona o bankama koje se odnose na davanje preliminarnog odobrenja za osnivanje banke, dozvole za rad banke i pojedinih saglasnosti Narodne banke Srbije, kao i na utvrđivanje kriterijuma za određivanje prvoklasne banke („Službeni glasnik RS“, br. 43/2011).

U ovom tekstu date su samo osnovne informacije sadržane u navedenoj regulativi.

Banka se osniva kao akcionarsko društvo. Osnivači banke mogu biti jedno ili više domaćih ili stranih, pravnih ili fizičkih lica koja obezbeđuju sredstva za osnivački kapital banke. Osnivački kapital može biti u novčanom i nenovčanom obliku (stvari i prava koja su u funkciji poslovanja banke). Novčani deo osnivačkog kapitala ne može biti manji od 10.000.000 evra u dinarskoj protivvrednosti, prema zvaničnom srednjem kursu na dan uplate.

Postupak izdavanja preliminarnog odobrenja za osnivanje banke

Potencijalni osnivači banke podnose Narodnoj banci Srbije zahtev za davanje preliminarnog odobrenja za osnivanje banke, uz koji dostavljaju:

• podatke o osnivačima banke, iznosu njihovih uloga i broju, vrsti i nominalnom iznosu akcija koje stiču;
• osnivački akt i predlog statuta banke; 
• izjavu da će novčani deo osnivačkog kapitala uplatiti na privremeni račun kod Narodne banke Srbije; 
• izjavu da će nenovčana sredstva preneti u osnivački kapital banke; 
• podatke o svim licima koja će imati učešće u banci i o osnovu tog učešća; 
• imena predloženih članova upravnog i izvršnog odbora banke, kao i podatke o njihovoj kvalifikaciji, iskustvu i poslovnoj reputaciji; 
• predlog programa aktivnosti banke za period od tri godine i predlog plana poslovne politike banke za godinu u kojoj se banka osniva; 
• predlog procedura banke za upravljanje rizicima i za unutrašnju kontrolu; 
• dokaz da je nadležno regulatorno telo države porekla odobrilo stranoj banci ili drugom stranom licu iz finansijskog sektora učešće u osnivanju banke u Republici Srbiji, ili dokaz da takvo odobrenje nije potrebno prema propisima te države ako se banka osniva kao zavisno društvo strane banke ili drugog stranog lica iz finansijskog sektora koje je predmet kontrole, odnosno nadzora ovog regulatornog tela; 
• dokaze o ispunjenosti uslova propisanih Zakonom o bankama ako je osnivač banke strana banka ili strano lice iz finansijskog sektora koje je predmet kontrole, odnosno nadzora regulatornog tela države porekla; 
• ovlašćenje za lice s kojim će Narodna banka Srbije sarađivati u postupku po zahtevu za dobijanje preliminarnog odobrenja;
• dokaz da je uplaćena naknada propisana odlukom kojom se utvrđuje jedinstvena tarifa po kojoj Narodna banka Srbije naplaćuje naknadu za izvršene usluge, kao i dokaz o uplati republičke administrativne takse u skladu sa zakonom kojim se uređuju republičke administrativne takse, i
• druge podatke i dokumente na zahtev Narodne banke Srbije.

Sva navedena dokumentacija mora biti dostavljena u originalu ili u overenoj kopiji i ne može biti starija od šest meseci. Takođe, dokumentacija mora biti na srpskom jeziku, a ako je na stranom jeziku, uz original ili overenu kopiju dokumenta dostavlja se i njegov prevod na srpski jezik, koji je overio sudski tumač.

O zahtevu za davanje preliminarnog odobrenja za osnivanje banke Narodna banka Srbije odlučuje u roku od 90 dana od dana prijema urednog zahteva. Ako potencijalni osnivači banke ne podnesu Narodnoj banci Srbije zahtev za izdavanje dozvole za rad banci u roku od 60 dana od dana dobijanja preliminarnog odobrenja, preliminarno odobrenje prestaje da važi.

Postupak izdavanja dozvole za rad banke

Osnivači banke, nakon dobijanja preliminarnog odobrenja, podnose Narodnoj banci Srbije zahtev za davanje dozvole za rad banke, uz koji dostavljaju:

• dokaz o uplati novčanog dela osnivačkog kapitala, dokaz o prenosu nenovčanih sredstava u osnivački kapital banke i izjavu o poreklu tih sredstava;
• dokaze o tome da su obezbedili odgovarajući poslovni prostor i nabavili i pripremili opremu za nesmetano poslovanje banke, da ovaj prostor ispunjava zakonom utvrđene uslove što se tiče tehničke opremljenosti, zaštite na radu i zaštite i unapređenja životne sredine, kao i da taj prostor i ta oprema omogućavaju pristup svim relevantnim podacima i informacijama potrebnim za vršenje kontrolne funkcije Narodne banke Srbije; 
• dokaz o tome da su angažovali spoljnog revizora banke s liste iz člana 52. stav 3. Zakona o bankama; 
• podatke o organizacionoj strukturi i kadrovskoj osposobljenosti banke; 
• ovlašćenje za lice s kojim će Narodna banka Srbije sarađivati u postupku po zahtevu za davanje dozvole za rad banke, i 
• dokaz da je uplaćena naknada propisana odlukom kojom se utvrđuje jedinstvena tarifa po kojoj Narodna banka Srbije naplaćuje naknadu za izvršene usluge, kao i dokaz o uplati republičke administrativne takse u skladu sa zakonom kojim se uređuju republičke administrativne takse.

Sva navedena dokumentacija mora biti dostavljena u originalu ili u overenoj kopiji i ne može biti starija od šest meseci. Takođe, dokumentacija mora biti na srpskom jeziku, a ako je na stranom jeziku, uz original ili overenu kopiju dokumenta dostavlja se i njegov prevod na srpski jezik, koji je overio sudski tumač.

O zahtevu za davanje dozvole za rad Narodna banka Srbije odlučuje u roku od 30 dana od dana prijema urednog zahteva. Osnivačka skupština banke se održava najkasnije u roku od 30 dana od dana prijema rešenja Narodne banke Srbije o davanju dozvole za rad banke. Akta usvojena na osnivačkoj skupštini dostavljaju se Narodnoj banci Srbije na saglasnost u roku od pet dana od dana njihovog usvajanja. Narodna banka Srbije odlučuje o davanju saglasnosti na ta akta u roku od 60 dana od dana njihovog prijema. Osnivači banke su dužni da podnesu prijavu za upis banke u registar privrednih subjekata u roku od 30 dana od dana dobijanja saglasnosti Narodne banke Srbije na akta usvojena na osnivačkoj skupštini. Momentom upisa u registar privrednih subjekata banka stiče svojstvo pravnog lica.