31.01.2018.
Pitanje: Ko je autor (ili autori) izgleda jugoslovenske papirne novčanice od 10 odnosno pre denominacije od 1.000 dinara na kojoj je sa prednje strane lik livca iz Zenice Arifa Heralića?
Odgovor NBS: Prema knjizi „Novčanice Narodne banke 1884–2004” Željka Stojanovića, kao autor cele serije novčanica iz 1955. godine navodi se Miodrag Petrović, akademski slikar i tehnički direktor ZIN-a. Ova serija novčanica, koja predstavlja treću seriju novčanica Narodne banke FNRJ, izdata je u apoenima od 100, 500, 1.000 i 5.000 dinara, na osnovu odluke Saveznog izvršnog veća od 31. avgusta 1955. Na novčanicama je odštampan datum 1. maj 1955, ali u opticaj su puštene 25. aprila 1957. godine. Karakteristična je po primeni potpuno novih idejnih rešenja u odnosu na prethodne serije, s temom privrednog razvoja zemlje. Tako se na novčanici od 1.000 dinara našao portret livca sa azbestnom zaštitnom rukavicom pored visoke peći. U javnosti se dugo mislilo da je na novčanici od hiljadu dinara portret rudara Alije Sirotanovića, višestrukog udarnika u proizvodnji uglja, ali notafilisti smatraju da je reč o portretu radnika železare u Zenici Arifa Heralića. Na naličju novčanice prikazana je panorama Željezare Zenica, simbola industrijskog razvoja tadašnje Jugoslavije.
Portret livca biće na novčanicama u apoenima od 1.000 i 10 dinara sve do 1981. godine, kada je poslednji put štampana novčanica s njegovim likom. Reč je o apoenu od 10 dinara s datumom na novčanici 4. XI 1981, koja se nalazila u opticaju do 31. decembra 1989. godine. U međuvremenu, novčanica sa istim likovnim rešenjem na licu štampana je 1963. godine na apoenu od 1.000 dinara, a potom 1965, 1968. i 1978. godine, i to na apoenima od 10 dinara.
Pitanje: Ko su bili guverneri NBJ 1955. i 1965. godine kada su ove novčanice izdate?
Odgovor NBS: Guverner Narodne banke Jugoslavije 1955. godine bio je Vojin Guzina, a 1965. Nikola Miljanić, čiji se faksimili potpisa nalaze na novčanicama s likom livca.
Pitanje: Koliko se ovih novčanica 1955. i 1965. godine našlo u opticaju?
Odgovor NBS: Prema navodima iz knjige Jovana Hadži Pešića „Novac Jugoslavije 1944–1992”, izrađeno je ukupno 210.995.000 novčanica apoena od 1.000 dinara s datumom 1. maj 1955, i 101.782.000 novčanica apoena od 10 dinara s datumom 1. avgust 1965.
Pitanje: Ko je autor papirnih novčanica od 100 dinara iz 1955. godine (na prednjoj strani je mislim žena iz konavla a na zadnjoj Dubrovnik, pošto su je u Britanskom muzeju na aktuelnoj izložbi označili ka "vrhunskog dizajna")? Od kada do kada je ona bila u opticaju?
Odgovor NBS: Autor likovnog rešenja za novčanicu od 100 dinara Federativne Narodne Republike Jugoslavije s datumom 1. maj 1955, na čijem se licu nalazi lik Konavljanke, a na naličju pejzaž Dubrovnika takođe je bio Miodrag Petrović. Graver koji je radio na izradi ploče za lice novčanice je Tanasije Krnjajić, a na izradi naličja Božidar Kocmut. Ova novčanica je bila u opticaju od 25. aprila 1957. do 1. februara 1968. godine. Novčanica od 100 dinara istog likovnog rešenja izdata je i 1963. godine, ali je tada emitent bila Narodna banka Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.
Kabinet guvernera
