Osnovni pokazatelji poslovanja banaka

Osnovni pokazatelji poslovanja banaka regulisani su sledećim propisima:

• Zakonom o bankama,
• Odlukom o upravljanju rizicima banke,
• Odlukom o adekvatnosti kapitala banke i
• Odlukom o upravljanju rizikom likvidnosti banke.

U ovom tekstu date su samo osnovne informacije sadržane u navedenoj regulativi.

Banka je dužna da u svom poslovanju obezbedi da visina njenog osnovnog akcijskog kapitala ni u jednom trenutku ne bude manja od dinarske protivvrednosti iznosa od 10.000.000 evra, prema zvaničnom srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan obračuna.

Banka je dužna da obračunava sledeće pokazatelje i u svakom trenutku ih održava na nivoima koji nisu niži od propisanih:

• pokazatelj adekvatnosti osnovnog akcijskog kapitala banke, koji predstavlja procentualno izražen odnos osnovnog akcijskog kapitala i rizične aktive banke – 4,5%;
• pokazatelj adekvatnosti osnovnog kapitala banke, koji predstavlja procentualno izražen odnos osnovnog kapitala i rizične aktive banke – 6%;
• pokazatelj adekvatnosti (ukupnog) kapitala banke, koji predstavlja procentualno izražen odnos kapitala i rizične aktive banke – 8%;
• pokazatelj stepena zaduženosti (leveridž), koji predstavlja procentualno izražen odnos osnovnog kapitala i izloženosti banke – 3%.

Narodna banka Srbije može banci odrediti i pokazatelje veće od propisanih ako se na osnovu vrste i stepena rizika i poslovnih aktivnosti banke utvrdi da je to potrebno radi stabilnog i sigurnog poslovanja banke, odnosno radi ispunjenja njenih obaveza prema poveriocima. Pored navedenih pokazatelja, banka je dužna da održava i zaštitne slojeve kapitala u skladu s propisima i kriterijumima koje je odredila Narodna banka Srbije. Narodna banka Srbije može propisati i način pokrića rizika koji su utvrđeni kroz rezultate testiranja otpornosti banke na stres koje vrši Narodna banka Srbije.

Velika izloženost banke prema jednom licu ili grupi povezanih lica jeste izloženost koja iznosi najmanje 10% osnovnog kapitala banke, a izloženost banke prema jednom licu ili grupi povezanih lica ne sme preći 25% osnovnog kapitala banke. Zbir svih velikih izloženosti banke ne sme preći 400% osnovnog kapitala banke.

Ulaganje banke u jedno lice koje nije lice u finansijskom sektoru ne sme preći 10% kapitala banke.

Ukupna ulaganja banke u lica koja nisu lica u finansijskom sektoru, kao i u osnovna sredstva i investicione nekretnine banke, ne smeju preći 60% kapitala banke.

Banka je dužna da nivo likvidnosti održava tako da:

• pokazatelj likvidnosti:
  • iznosi najmanje 1,0 kad je obračunat kao prosek pokazatelja likvidnosti za sve radne dane u mesecu,
  • ne bude manji od 0,9 duže od tri uzastopna radna dana,
  • iznosi najmanje 0,8 kad je obračunat za jedan radni dan;
• uži pokazatelj likvidnosti:
  • o iznosi najmanje 0,7 kad je obračunat kao prosek pokazatelja likvidnosti za sve radne dane u mesecu,
  • o ne bude manji od 0,6 duže od tri uzastopna radna dana,
  • o iznosi najmanje 0,5 kad je obračunat za jedan radni dan.

Banka je dužna da održava pokazatelj deviznog rizika (odnos između ukupne neto otvorene devizne pozicije, uključujući i apsolutnu vrednost neto otvorene pozicije u zlatu i kapitala banke) na kraju svakog radnog dana tako da ne bude veći od 20%.

Banka je dužna da pokazatelj pokrića likvidnom aktivom (odnos zaštitnog sloja likvidnosti banke i neto odliva njenih likvidnih sredstava do kojih bi došlo tokom narednih 30 dana od dana računanja pokazatelja u pretpostavljenim uslovima stresa), zbirno u svim valutama, održava na nivou koji nije niži od 100%.

Banka je dužna da pokazatelj neto stabilnih izvora finansiranja (odnos elemenata koji obezbeđuju stabilno finansiranje i elemenata koji zahtevaju stabilno finansiranje), zbirno u svim valutama, održava na nivou koji nije niži od 100%.